Warmtepompen

Het warmtepompsysteem

Een warmtepompsysteem is opgebouwd uit de volgende componenten:

  • Een bron
  • De warmtepomp
  • Het afgiftesysteem

 

Bron

De bron van een warmtepompsysteem is de oorsprong van de warmte die opgewerkt wordt. Als bron kan grondwater gebruikt worden, maar ook (ventilatie-/omgevings-)lucht, oppervlaktewater of de bodem.

 

Ventilatielucht is vooral een interessante bron bij moderne, goed geïsoleerde huizen die om een gezond binnenmilieu te creëren geventileerd moeten worden. De afgezogen lucht, met een gemiddelde temperatuur van 20 °C, bevat voldoende energie om het tapwater te verwarmen. Omgevingslucht heeft als nadeel dat de temperatuur ervan het laagst is juist wanneer er veel warmte nodig is. Hierdoor daalt de efficiency van de warmtepomp.

 

Warmte van de zon wordt deels opgeslagen in de bodem, deze heeft daardoor een vrij constante temperatuur van 10 tot 12 °C op geringe diepte en is daardoor goed te gebruiken als warmtebron. Indien er voldoende grondoppervlak beschikbaar is kan een horizontale bodemwarmtewisselaar in de grond worden aangebracht welke de warmte van de bodem overdraagt naar de warmtepomp. Is het grondoppervlak beperkt dan kan er een verticale bodemwarmtewisselaar in de grond aangebracht worden.

 

Warmtepomp

De warmtepomp onttrekt warmte van de bron en geeft deze met een hogere temperatuur af aan het afgiftesysteem. Afname en afgifte wordt gedaan door een vloeistof die wordt rondgepompt door een (elektrische) pomp. De werking van een warmtepomp is te illustreren aan de hand van een koelkast. Een koelkast neemt warmte op van de producten  in de koelkast (bron) en geeft deze af aan de ruimte waarin de koelkast staat door middel van de warmtewisselaar aan de achterzijde van de koelkast.

 

Afgiftesysteem

De opgewekte warmte dient overgebracht te worden op het verwarmingssysteem in het kerkgebouw. Dit wordt gerealiseerd door een warmtewisselaar waar de warmte wordt overgedragen aan de cv-installatie of het luchtverwarmingssysteem.

 

 

Warmte-koude opslag (WKO)

Warmte-koude opslag (WKO) is een methode waarbij energie voor de bron in de bodem wordt opgeslagen in daarvoor geschikte bodemlagen. In de zomer wordt het koele water uit de koude bron gebruikt om het gebouw te koelen. Dit water warmt op tijdens het koelen van het gebouw en wordt terug de bodem in gepompt de warme bron in. In de winter wordt het water uit de warme bron gebruikt voor verwarming, hierbij wordt een warmtepomp gebruikt om het water verder op te warmen. Gebruik van een WKO installatie kan in sommige gevallen resulteren in een besparing tot 95% op koeling en 40-50% op verwarming.

 

 

Duurzaamheid

Een warmtepomp biedt milieuvoordeel in de vorm van een verminderde CO2-uitstoot. Door efficiënt gebruik te maken van de warmte in een bron wordt er bij gebruik van een warmtepomp minder CO2 uitgestoten dan bij gebruik van een gasketel voor de opwekking van dezelfde hoeveelheid warmte. Uiteraard speelt hier het duurzame karakter van de gebruikte elektriciteit ook een rol; hoe groener de gebruikte stroom hoe lager de resulterende CO2-uitstoot.

 

 

Financieel

Toepassing van een warmtepomp is alleen interessant bij nieuwbouw of (verregaande) verbouw van een kerkgebouw. Afgifte van warmte wordt namelijk vaak door middel van een vloerverwarmingssysteem gedaan, aanleg hiervan is zeker voor monumentale kerkgebouwen zeer ingrijpend te noemen.

 

 

Kerken met ervaring

De volgende kerken hebben ervaring met de toepassing van warmtepompen.

 

Protestantse Gemeente Lichtenvoorde

Warmtepomp met bodembron en vloerverwarming.

Meer informatie via www.pkn-lichtenvoorde.nl (P. de Bruyn).

 

Hersteld Hervormde Gemeente Elspeet

Warmtepomp met bodembron en vloerverwarming.

Meer informatie via www.hhk-elspeet.nl.

 

R.K. Laurentiuskerk Hoogkarspel

Warmtepomp met bodembronnen en vloerverwarming.

Meer informatie via http://www.phlh.nl/.

 

Protestantse gemeente Lichtenvoorde

Verwarming d.m.v. grondwater en warmtepompinstallatie.

Meer informatie via www.groenekerken.nl/kerken/protestantse-gemeente-lichtenvoorde/

 

Voor- en nadelen warmtepompen

 

Voordelen

  • Lagere stookkosten
  • Lagere CO2-uitstoot (mede afhankelijk van gebruik groene stroom voor warmtepomp)
  • De warmtepomp kan ook voor koeling gebruikt worden
  • Kan gebruik maken van industriële restwarmte als bron

 

Nadelen

  • Grote investering, vooral voor kleine systemen
  • Grotere radiatoren of groter vloerverwarmingssysteem nodig
  • Lage temperatuur verwarming waardoor opwarming trager verloopt
  • Vergunningsplicht bij gebruik grondwater

 

VRAGEN OVER WARMTEPOMPEN IN KERKGEBOUWEN?

Heeft u na het lezen van de informatie op deze pagina nog vragen over de toepassing van warmtepompen in kerkgebouwen, dan kunt u contact opnemen met Hellemans Consultancy voor onafhankelijk advies.

 

Wilt u weten hoe uw energieverbruik eruit ziet en hoe het zich verhoudt tot dat van vergelijkbare kerkgebouwen? Ga dan naar de benchmark tool van het Energie voor Kerken collectief om direct te zien hoe het energieverbruik van uw kerk ligt ten opzichte van het gemiddelde verbruik.